نظرت چیه ؟

مرکز هم فکری و انتقال تجربه

همین الان ثبت نام کن و از ما باش

ثبت نام

توجه : وارد کردن هر دو گزینه ایمیل و موبایل اجباری نیست فقط یک مورد کافی است.

پرسشنامه

کد امنیتی

تغییر

یاد آوری کردن کلمه عبور

چنانچه رمز عبور خود را فراموش کرده اید ایمیل خود را وارد کنید تا اطلاعات حساب کاربری برای شما ارسال شود.

یاد آوری کلمه عبور به وسیله موبایل

یاد آوری کلمه عبور به وسیله ایمیل

سلامت روان

اثر بخشی مدیریت استرس برسلامت روان زنان مطلقه:

 

چکیده:

مداخلات روانشناختی می تواند به سلامت روانی زنان مطلقه بهبود ببخشد. این مطالعه با هدف بررسی اثربخشی آموزش گروهی مدیریت استرس(CBSM)  در بهبود سلامت روانی زنان مطلقه انجام گرفته است. این مطالعه از نوع شبه تجربی با پیش آزمون , پس آزمون و مرحله پیگیری می باشد. نمونه های پژوهش شامل 46 زن مطلقه است که به طور تصادفی انتخاب و به دو گروه تجربی و کنترل تقسیم شده اند(n=21)  . گروه آزمون 8 جلسه مدیریت استرس را به مدت 2 ساعت در هفته اجرا نمودند. بعد از این آزمون,نمرات در گروه ها نسبت به گروه شاهد به طور معنی داری افزایش مقدارP را نشان داد.(P<0.05) . بنابراین نتایج نشان داد که مدیریت استرس به عنوان بخش مهمی از درمان می تواند درنظر گرفته شود.

کلیدواژه ها:سلامت روان,زنان مطلقه,مدیریت استرس,روش شناختی رفتاری.

1-مقدمه:

استرس یک پدیده چند بعدی است که در رابطه فرد و محیط زیستش متمرکز شده است. لازم به ذکر است که برخی از درجه استرس می تواند در افزایش و بهبود عملکرد افراد موثر باشد. شواهد نشان می دهد که بسیاری از موفقیت های انسان در شرایط تنش ایجاد شده است. اما میزان بالای استرس عواقب متعددی از جمله بیماری های جسمی و روانی را می تواند به دنبال داشته باشد که از جمله آن ها می توان به اختلالات خواب_بی قراری_تحریک پذیری_فراموشی_خشکی مفرط و غیر طبیعی_کاهش مقاومت و اختلالات فیزیکی مانند عفونت,سردرد,کاهش تمرکز,اختلال در حافظه و کاهش توانایی حل مشکلات را در برداشته باشد. اما زنان مطلقه گروهی از جامعه هستند که خطر این استرس در ماهیت زندگی آنان بسیار بالا است. چرا که خود را باید با محیط زندگی جدید تنظیم کرده و با هنجارهای جدید اجتماعی و دوستی های جدید وفق دهد. آنها همچنین با نیازهای خانواده و محیط,دوستان و گروه های دیگر روبرو خواهند بود که دربسیاری موارد,آنها تحت تاثیر فرهنگ های این گروه ها قرار خواهند گرفت.مطالعات نشان می دهد که زنان مطلقه تحت تاثیر عوامل تنش زای مختلف قرار می گیرند و به این دلیل زندگی آن ها سختی خود را دارد. استرس می تواند بیماری های ذهنی و جسمی,اختلال و در نهایت کاهش سلامت زنان مطلقه را در پی داشته باشد. به طوری که در سال 2006 در مطالعه ای دیده شد که مشکلات روان در میان زنان طلاق گرفته شایع تر می باشد. مطالعات نشان می دهد که شیوع و شدت مشکلات روحی روانی در زنان مطلقه در مقایسه با افراد مسن افزایش یافته است. براساس گزارش موسسه ملی بهداشت روان,نتایج مطالعات اخیر در موسسه ولفسون که مربوط به علوم بهداشت لندن می باشد, نشان می دهد که 59% از زنان مطلقه از افسردگی و اضطراب و اختلالات دیگر رنج می برند. مشاوران از افزایش میزان مراجعت زنان مطلقه به مراکز مشاوره خبر داده و مقدار آن را 2.4% از 100% میگیرند. میزان طلاق زنان از سال 1995 تا 200 به میزان9.7%افزایش یافته است. در مطالعه ای نشان داده شده است که 57.5% از مقدار نمونه 113 نفر از زنان مطلقه به درجات مختلف افسردگی دچار شده و از آن رنج می برند. به بررسی استرس و پیامد های آن روش های مقابله با استرس می تواند به خودی خود مهم باشد. مناسب ترین روش مورد استفاده در مقابله با استرس کسب مهارت است. مهارت مقابله با استرس یک مفهوم جامع و شامل اجزاء متعدد رفتارشناسی می باشد. به طور کلی رفتارشناسی موثرترین استراتژی برای کاهش استرس است. شیوه های مدیریت استرس عبارتند از,ورزش یوگا,آرام سازی عضلانی,مدیتیشن,تصویرسازی ذهنی.

بسیاری مطالعات در زمینه اثر بخشی آموزش مدیریت استرس در میزان اضطراب و افسردگی و استرس انجام شده است. به طوری که اثربخشی این روش در مورد مشکلات عاطفی بیماران دیابتی بررسی شده و نتایج نشان داد که آموزش های کنترل استرس می تواند به عنوان یک روش مراقبت جامع در بیماری دیابت باشد. تحقیقات نشان داده است که مدیریت استرس با کاهش افسردگی رابطه خوبی دارد. در مطالعه ای تحت عنوان تاثیر یک برنامه مقابله با استرس بر اساس مدیتیشن,اضطراب و افسردگی در زنان مطلقه به صورت فاحشی کاهش یافته و این روش مفید است. اثر آموزش مدیریت براسترس بر سلامت روان زنان مطلقه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داده است که تنش می تواند در آموزش مدیریت استرس در سلامت روان تاثیر کمتری داشته باشد. با توجه به استفاده های گسترده از برنامه های اموزش مدیریت استرس برای حل مشکلات روحی و بیماری های مختلف,پژوهش مورد مطالعه در این گروه, توصیفی قرار گرفته است. بنابراین محقق این پژوهش تصمیم گرفته است که یک مطالعه در رابطه با اثربخشی برنامه آموزش مدیریت استرس در سلامت روان زنان مطلقه در شهرستان درگز,در سال 2011 انجام دهد.

2-روش کار:

2-1 شرکت کنندگان و روش کار:

جامعه مورد مطالعه شامل همه زنان مطلقه در شهرستان درگز در سال 2011-2010 بوده است و با اشاره به اینکه 42 درمانگاه در این شهرستان وجود دارد. زنان مطلقه با سطح پایین سلامت روان(GHQ) و سلامت بالایی مورد انتخاب قرار گرفته و براساس اعداد زوج و فرد به صورت کاملا تصادفی در دوگروه قرار گرفته اند. گروه اول شامل 21 نفر که برنامه آموزش مدیریت استرس را آموزش دیده اند و گروه دوم شامل21 نفر که هیچ آموزشی را دریافت نکرده اند. گروه ها از نظر سن,تحصیلات,مدت زمان طلاق ناهمگن هستند. شرکت کنندگان در قبل و بعد از پیگیری به مدت 9 ماه به پرسشنامه سلامت عمومی (GHQ) پاسخ دادند. این برنامه ترکیبی از رفتار شناسی بوده که با استفاده از تکنیک هایی که در روش مدیریت استرس رفتارشناسی است به دست آمده است. این برنامه در 8 جلسه و دوبار در هفته انجام شد که هر جلسه به مدت 2 ساعت برگزار گردید. فعالیت جلسات مورد مطالعه در جدول 1 آمده است که به صورت یک گروه شبه تجربی تصادفی ازسال2011-2010 در شهرستان درگز انجام گرفته است.

جدول 1:جلسات آموزش و توضیحات لازم

جلسات

توصیف

جلسه 1

جلسه معرفی و ارائه اطلاعات در مورد استرس

جلسه 2

آشنایی با فرایند آرامش عضلانی و اجرای تصویر سازی ذهنی

جلسه 3

آشنایی با عواقب و علائم فیزیکی استرس

جلسه 4

آموزش شیوه تنفس صحیح

جلسه 5

آشنایی با خطاهای شناختی

جلسه 6

 تمرین های آرامش

جلسه 7

جایگزینی افکار منطقی و برنامه های مدیریت استرس شخصی

جلسه 8

 پایان جلسه برنامه آموزش مدیریت استرس,تکمیل پرسشنامه

 

 

 

 

2-2 اندازه گیری:

2-2-1 پرسشنامه سلامت عمومی: (GHQ)

این پرسشنامه جهت غربال گری مناسب آسیب شناسی روانی پیشنهاد شده است. GHQ شامل بیش از 28 مورد سوال در سلامت روان در مقابله با  نسخه های دیگر GHQ می باشد. و برای بیماران که در ابتدای مراقبت بوده اند مناب بوده است. هر کدام از تست ها را با کد های 0 و 1 کدگذاری نموده اند منره بالاتر از 5 در مورد سلامت روان نشان می دهد که شخص دچار یک آسیب روانی می باشد و باید از مراکز توانبخشی خدمات بگیرد. به علاوه از آن ها خواسته شد که رضایت خود را در رابطه با وجد یا عدم وجود حمایت های عاطفی خانواده و دوستان را بیان و دامنه و خدمات مراقبت های بهداشتی اولیه را در اختیار بگیرند یا نه.

3-نتایج:

شرکت کنندگان در گروه آزمون(n=21) و در گروه شاهد(n=21) به تمام سوالات پرسشنامه در تمامی مراحل جواب دادند. میانگین سن در گروه مورد آزمایش 35 سال و در گروه شاهد38 سال بوده است. در گروهی که آموزش دیده اند متوسط زنان فارغ التحصیل,مقطع کارشناسی15 نفر و 6 نفر دیپلم بوده اند و در گروه شاهد میزان فارغ التحصیلان کارشناسی 13 نفر و مابقی دیپلم بوده اند. زمان طلاق در گروه آموزش دیده 7 سال و در گروه شاهد9سال بوده است. میانگین و انحراف معیار گروه آزمایش شده و کنترل در پیش آزمون,پس آزمون,حین آزمون در جدول 2 آمده است.

 

 

جدول 2:انحراف معیار متوسط و استاندارد در گروه آزمایشی و کنترل پیش آزمون,پس آزمون و مراحل پیگیری.

 

 

پیش آزمون

 

پس آزمون

 

مراحل پیگیری

 

 

 

SD

Mean

SD

Mean

SD

Mean

گروه آزمایش

مجموع نمره

3.04

27

3.8

17.46

4.1

18.2

 

علائم بدن

43.2

5.73

1.84

3.86

2.3

3.67

 

اضطراب و بی خوابی

3.22

9

2.38

4.08

2.5

4.03

 

افسردگی

4.83

6.6

1.59

1.46

1.7

2

 

اختلال عملکرد اجتماعی

2.95

6.53

2.11

7.33

2.3

7

گروه کنترل

مجموع نمره

4.6

24.73

5.28

26.93

4.9

25.3

 

علائم بدن

2.05

5.26

2.55

6.66

2.12

6.23

 

اضطراب و بی خوابی

2.92

8

3.35

6.86

3.1

6.45

 

افسردگی

4.24

4.2

4.23

5.93

4.1

5.23

 

اختلال عملکرد اجتماعی

2.05

5.26

2.55

6.66

2.12

6.23

 

جدول فوق نمرات شرکت کنندگان را نشان می دهد که نمرات پیش آزمون کاهش قابل توجهی داشته است. بنابراین در جدول 3 نتایج تحلیل کوواریانس از اعضاء گروه و نمرات آن ها آمده است. همانطور که در بالای جدول دیده می شود,نتایج تحلیل کوواریانس یک رقم متفاوت را نشان می دهد که در آن نمره کل (P<0.001) , در علائم بدن(P<0.006) ,اضطراب و بی خوابی(P<0.023) و افسردگی و برای گروه کنترل برای نمره کل(P<0.001) ,علائم بدنی (P<0.005) ,اضطراب و بی خوابی(P<0.028) و افسردگی(P<0.002) می باشد.

اختلال در عملکرد اجتماعی معنی دار نبوده و به میزان (P<0.076) می باشد.

4-بحث و نتیجه گیری:

هدف از این پژوهش بررسی اثربخشی روش آموزش مدیریت استرس برسلامت روانی زنان مطلقه  در شهرستان درگز می باشد. مطالعات بسیاری که نقش و اهمیت تکنیک های شناختی رفتاری را در کاهش مولفه های سلامت روان انجام گرفته است. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می دهد که روش مدیریت استرس شناخت رفتاری,سبب کاهش علائم بدنی,اضطراب و بی خوابی و افسردگی شده است. اما در نتایج نقصان های اجتماعی هیچ تغییر قابل ملاحظه ای در گروه آزمایش دیده نمی شود. این تغییرات در طی 9 ماه تحت پیگیری مداوم بوده است. از سوی دیگر برنامه های آموزشی مدیریت استرس باعث کاهش علائم بدنی ,اضطراب,و بی خوابی و افسردگی بوده است. همچنین تمام مطالعات, اثربخشی مدیریت استرس را برافزایش سلامت روان را تایید کرده اند. لازم است که به منظور ارتقاء سطح سلامت روان زنان مطلقه برای جلوگیری از شکست بیشتر و افزایش اثربخشی این فرایند ادامه یابد. همانطور که نتایج حاصل از مطالعات نشان می دهد,برنامه آموزش مدیریت استرس اثری مثبت بر سلامت روان زنان مطلقه داشته است.همچنین مطالعات نشان می دهد که اموزش مدیریت استرس براساس مراقبه به طور قابل توجهی می تواند سطح اضطراب دانش آموزان دختر را کاهش دهد. بنابراین در این مطالعه تکنیک های تمدد اعصاب برای کاهش سطح اضطراب زنان مطلقه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج هردو مطالعه نشان می دهد که اثربخشی این روش در کاهش سطح اضطراب در زنان بالا می باشد. مطابق نتایج حاصله از مطالعه حاضر تعیین اثر آرامش در استرس و کیفیت در زندگی دانشجویان که در خوابگاه زندگی می کنند نشان می دهد که میانگین نمره استرس در گروه به مقدار معنی داری متفاوت می باشد.علاوه براین در حمایت ازنتایج حاصل از این مطالعه یافته های کیم و همکاران در سال2004 تحت عنوان اثر مدیریت استرس بر استرس دانشجویان پرستاری نشان داده است که دانشجویان با سطح استرس,با گروه آزمایی بعد از گرفتن این آموزش ها به طور قابل توجهی کاهش یافته است که در مقایسه با گروه کنترل مناسب است. اما در افسردگی و اضطراب دانشجویان موثر نبوده است. که در مطالعات حاضر قابل توجه و مدنظر نیست. چرا که در حال حاضر برنامه آموزش مدیریت استرس اثری کاهنده برروی افسردگی و اضطراب را برروی دانشجویان داشته است و ممکن است به خاطر تفاوت در نتایج بدست آمده باشد. در مطالعه حاضر,آموزش مدیریت استرس, در روش شناخت رفتاری علاوه بر تکنیک های تمدد اعصاب مورد استفاده قرار گرفته است. مطالعه محرابی و امامی در سال 2009 نشان داد که آموزش مدیریت استرس می تواند کاهش قابل توجهی در استرس ,اضطراب و افسردگی را به دنبال داشته باشد و این کاهش به صورت معنی دار می باشد. در نهایت مطالعات آینده باید در دیگر نمونه ها برای رسیدن به نتایج خاص انجام شود.

تقدیر و تشکر:

با تشکر از همه شرکت کنندگان عزیز در اجرای این مطالعه.


نظر دهی

برای نظر دهی باید وارد سایت شوید. با تشکر